Państwa członkowskie Unii Europejskiej oraz instytucje UE kontynuują wdrażanie przepisów Aktu w sprawie sztucznej inteligencji (AI Act). Jednym z najnowszych działań jest opublikowanie kodeksu postępowania dotyczącego oznaczania treści generowanych przez sztuczną inteligencję, który ma pomóc dostawcom i użytkownikom systemów AI w spełnianiu wymogów przejrzystości obowiązujących od 2 sierpnia 2026 r.
Rozwój sztucznej inteligencji otwiera nowe możliwości dla gospodarki, edukacji, nauki i komunikacji społecznej. Jednocześnie coraz większym wyzwaniem staje się rozpoznawanie treści wygenerowanych przez algorytmy oraz przeciwdziałanie dezinformacji i manipulacji informacyjnej. W odpowiedzi na te wyzwania w Unii Europejskiej opracowano Kodeks postępowania dotyczący przejrzystości treści generowanych przez sztuczną inteligencję, który wspiera wdrażanie przepisów Aktu w sprawie sztucznej inteligencji (AI Act).
Nowe zasady mają pomóc dostawcom oraz użytkownikom generatywnych systemów AI w realizacji obowiązków dotyczących oznaczania treści tworzonych lub modyfikowanych przez sztuczną inteligencję. Wymogi te zaczną obowiązywać od 2 sierpnia 2026 r. we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej.
Dlaczego potrzebne są nowe zasady?
W ostatnich latach generatywna sztuczna inteligencja stała się powszechnie dostępna. Narzędzia wykorzystujące AI potrafią tworzyć teksty, obrazy, nagrania dźwiękowe i materiały wideo, które często trudno odróżnić od treści przygotowanych przez człowieka. Szczególne obawy budzi zjawisko tzw. deepfake’ów, czyli realistycznie wyglądających materiałów audio i wideo przedstawiających osoby wypowiadające lub wykonujące czynności, które w rzeczywistości nigdy nie miały miejsca. Takie treści mogą być wykorzystywane do manipulowania opinią publiczną, wpływania na procesy demokratyczne, oszustw finansowych czy naruszania dobrego imienia osób prywatnych.
Państwa członkowskie UE uznały, że użytkownicy powinni mieć możliwość łatwego rozpoznania, kiedy mają do czynienia z treścią stworzoną lub zmodyfikowaną przez sztuczną inteligencję. Dlatego jednym z filarów AI Act stały się obowiązki dotyczące przejrzystości.
Czym jest kodeks postępowania?
Kodeks został opracowany przez niezależnych ekspertów przy współudziale ponad 180 podmiotów reprezentujących sektor technologiczny, środowiska akademickie, organizacje społeczne, administrację publiczną oraz małe i średnie przedsiębiorstwa.
Dokument ma charakter dobrowolny, jednak jego znaczenie jest bardzo praktyczne. Zawiera szczegółowe wskazówki dotyczące sposobu realizacji obowiązków wynikających z art. 50 AI Act. Dzięki temu organizacje korzystające z generatywnej sztucznej inteligencji otrzymują wspólne wytyczne obowiązujące na rynku całej Unii Europejskiej. Kodeks ma również ułatwić stosowanie jednolitych standardów we wszystkich państwach członkowskich, zwiększając pewność prawa oraz zaufanie do technologii AI.
Jakie obowiązki będą obowiązywać od sierpnia 2026 roku?
Od 2 sierpnia 2026 r. dostawcy i użytkownicy generatywnych systemów sztucznej inteligencji będą musieli spełniać określone wymogi dotyczące przejrzystości. W praktyce oznacza to między innymi:
- informowanie użytkowników o interakcji z systemem sztucznej inteligencji, takim jak chatbot;
- oznaczanie treści wygenerowanych lub zmodyfikowanych przez AI;
- umożliwienie wykrywania materiałów tworzonych przez sztuczną inteligencję;
- wyraźne oznaczanie deepfake’ów;
- oznaczanie określonych tekstów generowanych przez AI, publikowanych w celu informowania opinii publicznej o sprawach leżących w interesie publicznym.
Celem tych działań nie jest ograniczanie rozwoju technologii, lecz zapewnienie, aby użytkownicy mogli świadomie oceniać otrzymywane informacje.
Dwie części kodeksu
Dokument został podzielony na dwa główne obszary.
Zasady dla dostawców systemów AI
Pierwsza część skierowana jest do firm i organizacji tworzących generatywne systemy sztucznej inteligencji. Opisuje ona metody oznaczania treści generowanych lub modyfikowanych przez AI w taki sposób, aby mogły być automatycznie rozpoznawane przez inne systemy informatyczne. Dotyczy to wszystkich głównych formatów treści:
- tekstu,
- obrazów,
- nagrań audio,
- materiałów wideo.
Zgodnie z rekomendacjami oznaczenia powinny być możliwe do odczytu maszynowego, co pozwoli na skuteczniejsze wykrywanie materiałów wygenerowanych przez sztuczną inteligencję również w przyszłości.
Zasady dla podmiotów wykorzystujących AI
Druga część kodeksu skierowana jest do organizacji i osób korzystających z generatywnej sztucznej inteligencji w swojej działalności. Dotyczy ona przede wszystkim obowiązku informowania odbiorców o wykorzystaniu AI przy tworzeniu określonych treści. Szczególny nacisk położono na deepfake’i oraz publikacje odnoszące się do kwestii będących przedmiotem zainteresowania publicznego.
Jeżeli taki materiał nie został poddany odpowiedniej kontroli człowieka lub redakcyjnej weryfikacji, odbiorcy powinni zostać jednoznacznie poinformowani o wykorzystaniu sztucznej inteligencji.
Wspólne oznaczenia dla całej Unii Europejskiej
W ramach przygotowań do wdrożenia nowych przepisów opracowano również zestaw ikon i oznaczeń, które mogą być wykorzystywane przez podmioty korzystające z generatywnej AI. Ich celem jest stworzenie łatwo rozpoznawalnego systemu informowania użytkowników o tym, że dana treść została wygenerowana lub zmodyfikowana przy użyciu sztucznej inteligencji. Dzięki wspólnym oznaczeniom mieszkańcy wszystkich państw członkowskich będą mogli szybciej identyfikować takie materiały niezależnie od języka czy kraju pochodzenia.
Co oznacza to dla obywateli?
Nowe przepisy mają przede wszystkim zwiększyć bezpieczeństwo użytkowników internetu oraz poprawić jakość obiegu informacji. Dzięki obowiązkowi oznaczania treści generowanych przez AI łatwiejsze stanie się rozpoznawanie materiałów tworzonych przez algorytmy. Ma to szczególne znaczenie w przypadku informacji dotyczących spraw publicznych, debat społecznych, wyborów czy wydarzeń międzynarodowych.
Wprowadzenie przejrzystych zasad ma również wzmacniać zaufanie do nowych technologii. Użytkownicy nie będą pozbawiani dostępu do innowacyjnych narzędzi, ale otrzymają więcej informacji pozwalających świadomie ocenić źródło i charakter prezentowanych treści.
Kolejne kroki
Opublikowany kodeks jest obecnie analizowany przez właściwe organy unijne odpowiedzialne za nadzór nad wdrażaniem AI Act. Po zakończeniu tego procesu podmioty, które zdecydują się go stosować, będą mogły wykazywać zgodność z wymogami dotyczącymi oznaczania i wykrywania treści generowanych przez sztuczną inteligencję. W najbliższym czasie przygotowane zostaną również dodatkowe wytyczne doprecyzowujące zakres obowiązków wynikających z AI Act.
Przejrzystość działania sztucznej inteligencji jest jednym z kluczowych elementów europejskiego podejścia do nowych technologii. Celem wspólnych działań państw członkowskich i instytucji Unii Europejskiej jest stworzenie środowiska, w którym innowacje mogą się rozwijać przy jednoczesnym poszanowaniu praw obywateli, bezpieczeństwa informacji oraz zaufania społecznego.
Więcej:
AI ACT: https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/regulatory-framework-ai
Code of Practice on Transparency of AI-Generated Content: https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/code-practice-ai-generated-content
