Komisja Europejska podjęła kolejny krok we wdrażaniu paktu o migracji i azylu, rozpoczynając pierwszy roczny cykl zarządzania migracją. To ważny etap w przygotowaniach do pełnego wdrożenia nowych zasad, które mają obowiązywać od czerwca 2026 roku. Roczny cykl obejmuje kompleksowy przegląd sytuacji azylowej i migracyjnej w Unii Europejskiej. Pozwala on określić, z jakimi wyzwaniami migracyjnymi mierzą się poszczególne państwa członkowskie, a także zaproponować coroczną pulę solidarnościową, wspierającą kraje znajdujące się pod największą presją migracyjną.
Roczne sprawozdanie UE na temat azylu i migracji
W opublikowanym sprawozdaniu Komisja Europejska przedstawia aktualną ocenę sytuacji migracyjnej i azylowej w Unii. Z danych za okres lipiec 2024 – czerwiec 2025 wynika, że liczba przypadków nielegalnego przekraczania granicy spadła o 35%. To efekt m.in. wzmocnionej współpracy z krajami partnerskimi spoza UE.
W sprawozdaniu podkreślono jednak, że wciąż istnieją istotne wyzwania, takie jak:
- utrzymująca się presja migracyjna związana z napływem osób o nieuregulowanym statusie,
- przyjmowanie uchodźców z Ukrainy,
- wykorzystywanie migracji jako narzędzia nacisku przez Rosję i Białoruś,
- potrzeba usprawnienia współpracy w zakresie powrotów i readmisji.
Polska wśród państw zagrożonych presją migracyjną
Państwa członkowskie, w tym Polska, kontynuują przygotowania do pełnego wdrożenia paktu, jednak – jak wskazuje Komisja – konieczne jest przyspieszenie tempa reform w krajowych systemach azylowych i migracyjnych.
Na podstawie danych z raportu Komisja stwierdziła, że sytuacja migracyjna w krajach UE jest zróżnicowana.
- Grecja, Cypr, Hiszpania i Włochy znalazły się pod szczególną presją migracyjną ze względu na wysoką liczbę przybywających migrantów.
- Polska, wraz z m.in. Niemcami, Litwą, Łotwą i Finlandią, została uznana za kraj zagrożony presją migracyjną. Wpływ mają na to m.in. duża liczba osób przybywających w ostatnim roku, przeciążenie systemów przyjmowania oraz ryzyko wykorzystywania migracji jako broni, zwłaszcza na granicy z Białorusią.
Propozycja pierwszej puli solidarnościowej
Kraje takie jak Polska będą miały priorytetowy dostęp do unijnych narzędzi wsparcia migracyjnego, a ich sytuacja będzie regularnie oceniana. Komisja planuje także uruchomienie przetargu o wartości 250 mln euro na zakup systemów dronów i przeciwdziałania dronom, co ma pomóc w ochronie granic zewnętrznych Unii.
Komisja zaproponowała również utworzenie pierwszej puli solidarnościowej UE, która ma wesprzeć państwa pod presją migracyjną. Rada UE zdecyduje o jej wielkości oraz o tym, w jaki sposób poszczególne kraje – w tym Polska – będą wnosiły swoje wkłady.
Państwa członkowskie będą mogły wybrać formę wsparcia:
- relokację osób ubiegających się o azyl,
- wsparcie finansowe,
- środki alternatywne lub ich połączenie.
Po przyjęciu decyzji Rady, wkłady poszczególnych krajów staną się publiczne i prawnie wiążące.
Dlaczego to ważne dla mieszkańców Podlaskiego?
Województwo podlaskie, będące regionem przygranicznym, bezpośrednio odczuwa skutki zmian w europejskiej polityce migracyjnej. Nowe rozwiązania w ramach paktu o migracji i azylu mają zapewnić lepszą koordynację działań na poziomie UE, zwiększyć solidarność między państwami członkowskimi oraz zwiększyć bezpieczeństwo na granicach zewnętrznych, w tym na granicy polsko-białoruskiej.
Dzięki wzmocnionej współpracy i wsparciu finansowemu ze strony Unii Europejskiej, Polska – a w szczególności regiony przygraniczne, takie jak Podlaskie – mogą skuteczniej reagować na wyzwania związane z migracją i ochroną granic.
Kontekst i kolejne kroki
Roczne sprawozdanie UE na temat azylu i migracji opiera się na danych przekazanych przez państwa członkowskie, Eurostat, agencje UE oraz Europejską Służbę Działań Zewnętrznych. Dokument ten będzie publikowany co roku i stanowi podstawę do określania potrzeb w zakresie solidarności i wsparcia między krajami Unii.
Dzięki stałemu mechanizmowi solidarnościowemu w ramach paktu, UE dąży do równowagi między odpowiedzialnością za ochronę granic a pomocą krajom najbardziej obciążonym migracyjnie.