Karta praw podstawowych Unii Europejskiej od 25 lat stanowi fundament wartości, na których opiera się Unia Europejska. To dokument, który gwarantuje każdej osobie w UE podstawowe prawa i wolności wynikające z godności człowieka, zasad demokracji, równości, praworządności oraz poszanowania praw człowieka. Te wartości są dla nas wszystkich – również w województwie podlaskim – punktem odniesienia w codziennym funkcjonowaniu instytucji publicznych, organizacji społecznych i obywateli.
Komisja Europejska opublikowała roczne sprawozdanie ze stosowania Karty w Unii za rok 2025. To dobry moment, aby podsumować działania podejmowane od 2020 roku, kiedy przyjęto strategię mającą na celu wzmocnienie praktycznego stosowania Karty w państwach członkowskich.
Raport: Annual reports on the application of the Charter
Warto zwrócić uwagę, że unijne instytucje i państwa członkowskie w znacznym stopniu zrealizowały zobowiązania wynikające ze strategii. Dotyczy to m.in. ścisłej współpracy między organami krajowymi a UE, wsparcia dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego, rozwoju niezależnych instytucji stojących na straży praw podstawowych oraz szerokich działań edukacyjnych skierowanych do sędziów, prokuratorów i innych przedstawicieli wymiaru sprawiedliwości.
W sprawozdaniu wskazano również na wyzwania, z którymi wciąż się mierzymy jako wspólnota. Poziom świadomości dotyczącej Karty wśród obywateli pozostaje niski, co ogranicza możliwość skutecznego korzystania z przysługujących praw. Nadal potrzebne są działania zwiększające dostęp do rzetelnych informacji, pogłębiające kompetencje instytucji oraz zapewniające bardziej konsekwentne stosowanie Karty na poziomie lokalnym, krajowym i unijnym.
Dokument określa kierunki działań na lata 2026–2030, wskazując, że dla pełnej ochrony praw podstawowych potrzebne jest zarówno zaangażowanie instytucji publicznych, jak i aktywność społeczeństwa obywatelskiego. To istotny sygnał także dla naszego regionu – prawo Unii Europejskiej działa najskuteczniej wtedy, gdy jego wartości są realnie obecne w praktyce lokalnych wspólnot, administracji oraz systemu wymiaru sprawiedliwości.
W dniach 10–11 grudnia Komisja Europejska, Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA) i duńska prezydencja Rady wspólnie zorganizują konferencję z okazji rocznicy.
KARTA PRAW PODSTAWOWYCH UNII EUROPEJSKIEJ (2016/C 202/02)